H. van Bommel: ‘Nederland moet helpen bij het opruimen van de munitie met verarmd uranium in Irak’

 

 

 

Saieb Khalil

14 Juni 2009

 

Volgens SP-Tweede Kamerlid Harry van Bommel heeft de internationale gemeenschap de plicht om Irak te helpen met het opruimen van de restanten van munitie met verarmd uranium in Irak. ‘Anders is de bevolking van Irak twee keer het slachtoffer: eerst van de dictator Saddam Hoessein en daarna van de wijze waarop er oorlog is gevoerd tegen Irak. Dat is onaanvaardbaar’ aldus Van Bommel

 

Nederland staat bekend als één van de zeer weinig landen, samen met Israel, Amerika, Engeland en Frankrijk, die een verbod op munitie met verarmd uranium tegenhouden. Die landen zijn ook tegen onderzoek naar de gevolgen van het gebruik ervan. Hoe denk je dat dit onderwerp ligt bij de bevolking van die landen?

Als mensen er meer over zouden weten, zouden ze zeer verontwaardigd zijn. Het is dringend nodig dat er meer aandacht aan dit misdadige middel wordt besteed. Ik hoop dat de media er meer aandacht voor krijgen en waar mogelijk zal ik daar ook zelf een bijdrage aan leveren.

 

 

Hoe kunnen wij de vervuiling met verarmd uranium plaatsen in het algemene beeld van vervuiling in de wereld?

Vervuiling met verarmd uranium is ongeveer de meest vernietigende vervuiling die je kunt bedenken. Het is geen gevolg van industriële processen maar van politieke en militaire keuzes. Ik zie het liever als een apart probleem dat ook een aparte oplossing nodig maakt. Het liefst zo snel mogelijk.

 

 

Het wordt ook soms vergeleken met de bom op Hiroshima, vind je dat terecht?. Kunnen wij het beschrijven als een “ondergronds Hiroshima”?

 

Dat kun je zeker. Vergeet niet dat veel van die munitie in de woestijn terecht komt en daar in het zand blijft liggen. Later kunnen er dan hele stofwolken met gevaarlijke deeltjes in de richting van bevolkte gebieden komen. Grote gebieden worden zo onleefbaar voor de mens. Het erge is natuurlijk dat je het gevaar niet kunt zien. Op het moment dat je merkt dat er iets mis is, ben je al ziek geworden.

 

 

Volgens berichten is één op de acht mensen in Basrah ziek met kanker. In Naseriah is dat zelfs één op de zeven. Wat vind je daarvan?

 

Het misdadige van het gebruik van munitie met verarmd uranium is dat het zelfs jaren na de oorlog nog slachtoffers maakt. Vele jaren later omdat het ook de voortplantingsorganen kan aantasten. Deze munitie moet worden verboden net zoals er een verbod is gekomen op landmijnen en clusterbommen. Verder zou er meer onderzoek en ondersteuning moeten komen voor de slachtoffers van munitie met verarmd uranium.

 

 

 Eén van de redenen gegeven door de VS en geallieerden om de oorlog te voeren was de bevrijding van de Iraakse bevolking van de dictatuur. Nu heeft diezelfde bevolking een nieuw monster gekregen dat waarschijnlijk nog meer levens zal eisen en dat langer zal voortduren dan welke dictatuur ook in de geschiedenis. Wat vind je daarvan?

 

Je hebt helemaal gelijk en we mogen dat dus niet laten gebeuren. Ik zal er alles aan doen om te voorkomen dat dit grote probleem wordt vergeten. Dat zijn we verschuldigd aan alle slachtoffers en hun families.

 

 

De Wereld Gezondheidsorganisatie WHO is tegen een groot onderzoek naar verarmd uranium, net als de VS, Israël en een aantal andere landen. Hoe kan dat?

 

Landen die nog gebruik maken van deze munitie willen niet verantwoordelijk worden gesteld voor de gevolgen ervan. Dat zou namelijk in mega schadeclaims kunnen resulteren. De WHO is natuurlijk speelbal van een aantal grote landen waaronder Amerika. Het is een schande dat een gezondheidsprobleem van deze omvang niet grootschalig en langdurig wordt onderzocht. Dit gaat niet alleen Irak of Amerika aan. Dit gaat de hele wereld aan. Daar is de WHO toch voor opgericht?

 

 

In het jaar 2000 bracht je voor het eerst een bezoek aan Irak en heb je ook een kinderziekenhuis bezocht. Wat trof je daar aan?

 

‘De beelden die ik daar zag, waren vreselijk. Jonge kinderen die zwaar waren getroffen door leukemie, vermoedelijk als gevolg van blootstelling aan straling. Ik trof er artsen aan die door de boycot van Irak over veel te weinig apparatuur beschikten, te weinig medicijnen, eigenlijk een tekort aan alles. Er was ook te weinig personeel. Ouders moesten helpen in het ziekenhuis met het zorgen voor de kinderen.’

 

 

Denk je dat de landen verantwoordelijk voor de munitie met verarmd uranium mede verantwoordelijk zijn voor het opruimen ervan?

 

Zeer zeker. Misschien in iet in de juridische zin maar dan toch zeker wel in de morele zin. Nederland helpt ook met het opruimen van mijnen in gebieden waar wij zelf geen oorlog hebben gevoerd. Als wij willen dat landen na een oorlog weer verder kunnen, zich kunnen ontwikkelen, dan ligt daar een morele plicht om ze daar bij te helpen. Als SP steunen wij dergelijke taken ook altijd. In die zin is er in Irak nog veel werk te doen voor de internationale gemeenschap.

 

 

Vind je dat de Iraakse bevolking het recht heeft dat haar land wordt schoongemaakt?

 

Ja, en ik vind dat ook de plicht van de internationale gemeenschap. Ik was tegen de oorlog en ik ben tegen het gebruik van munitie met verarmd uranium. Toch vind ik dat ook Nederland een bijdrage moet leveren aan het opruimen van de troep. De bevolking van Irak is anders twee keer het slachtoffer. Eerst van de dictatuur van Saddam Hoessein en later van de wijze waarop de oorlog is gevoerd. Dat is onaanvaardbaar.

 

 

President Obama heeft de verkiezingen gewonnen met de belofte van “change”. Mogen we daar veel van verwachten?

 

Volgens mij wel. Obama wil een andere politiek voor het Midden Oosten. Hij zoekt toenadering en durft ook kritiek te uiten op Israël. Hij is echt een heel andere president dan George Bush. Mijn verwachting van zijn buitenlandse beleid is hoog. Volgens mij kunnen de gewone mensen in het Midden Oosten veel positiefs verwachten van deze nieuwe Amerikaanse president.

 

 

Er is een fase van voorbereidingen voor een partnership agreement tussen Irak en de EU. Kan dit Irak helpen bij het probleem met verarmd uranium?

 

Ik denk het wel. Volgens mij is er nog geen tekst voor deze overeenkomst maar als die er komt, zal ik aandacht aan dit punt besteden. Ik zal ook onze mensen in het Europees Parlement vragen hier goed naar te kijken. In zo’n overeenkomst kunnen afspraken worden gemaakt over onderzoek naar de gevolgen en het opruimen van de resten van deze munitie. In ieder geval kan de overeenkomst een intentieverklaring bevatten. Daar zou ik een groot voorstander van zijn.

 

 

De SP heeft vaak een bijzondere rol gespeeld in de strijd tegen bedrijven en regeringen die zich onverantwoord gedragen. Kun je ons iets vertellen over vergelijkbare situaties in het verleden?

 

De SP heeft meer dan twintig jaar strijd geleverd in en buiten het parlement om te komen tot een verbod op het gebruik van het kankerverwekkende asbest. Inmiddels mag dat niet meer worden gebruikt en is er een fonds gekomen waar slachtoffers schadevergoeding kunnen vragen. Ook lopen wij voorop in de strijd voor de uitbanning van clusterwapens. Die wapens maken ook veel slachtoffers in de periode na de oorlog omdat veel van die bommen niet ontploffen en later door spelende kinderen worden opgepakt en dan wel afgaan. Clusterwapens zijn kindermoordenaars. Dat geldt ook voor munitie met verarmd uranium. Het gebruik ervan is immoreel.

 

 

Tenslotte, je bent meer dan tien jaar parlementariër, met veel internationale ervaring. Wat zou je advies zijn aan de parlementariërs in Irak?

 

Sluit bondgenootschappen met parlementariërs wereldwijd. Begin via het internet met een werkgroep ‘Parliamentarians against Depleted Uranium’. Stel slechts twee eisen: een wereldwijd verbod op het gebruik van munitie met verarmd uranium en het opruimen van alle resten die nog in de grond zitten in landen als Irak en andere landen in post conflict situaties. Eis dat de VN daar fondsen voor beschikbaar stelt. Ik ben beschikbaar om de kar in Nederland te trekken.